Waarom oude patronen zo hardnekkig zijn

Je weet het wel, maar je doet het niet.

Je hebt het jezelf al zo vaak voorgenomen: minder werken, meer rust nemen, het anders aanpakken.

En toch merk je dat je weer terugvalt in hetzelfde gedrag.
Niet omdat je het niet begrijpt, maar omdat er iets in jou sterker lijkt dan je voornemen.

In deze blog lees je hoe patronen uit je jeugd — ook als je bent opgegroeid in een warm en liefdevol gezin — nog steeds invloed kunnen hebben op je dagelijks leven.

En waarom het zo moeilijk kan zijn om daar zomaar van los te komen.

Wat je ooit hielp om je plek te vinden, kan later in je volwassen leven gaan knellen. 
Niet omdat het fout was, maar omdat je leven inmiddels iets anders van je vraagt.

Patronen ontstaan óók in liefdevolle gezinnen

Patronen zijn geen bewijs dat er “iets mis” was vroeger.
Ze ontstaan simpelweg doordat je als kind manieren ontwikkelt om erbij te horen, af te stemmen en je plek te vinden.

Misschien merkte je dat:

• hard werken waardering opleverde

• zorgen voor anderen rust gaf

• aanpassen conflicten voorkwam

• sterk zijn werd beloond

Dat zijn geen zwaktes, maar intelligente strategieën.
Alleen: wat toen klopte, kan later knellen — bijvoorbeeld in hoe je met jezelf, werk of anderen omgaat.

Waarom patronen zo hardnekkig kunnen voelen

Wat jarenlang heeft gewerkt, zit stevig verankerd. 
Niet alleen in je hoofd, maar ook in je lichaam en je automatische reacties.

Daarom is veranderen veelal geen rationeel besluit alleen.
Je brein kiest liever voor wat bekend en veilig voelt — zelfs als dat je nu energie kost.

Patronen raken vaak aan identiteit:

• Wie ben ik, als ik dit niet meer doe?

• Wat gebeurt er als ik het anders aanpak?

• Wat staat er op het spel als ik iemand teleurstel?

Wat hier vaak onder ligt

Als kind leer je niet alleen gedrag aan, maar ook innerlijke regels. Regels over wat gewenst is in je gezin van herkomst, op school en in andere belangrijke omgevingen; over wat spanning oproept en wat veiligheid brengt. Die regels worden geïnternaliseerd: ze gaan deel uitmaken van hoe je jezelf en situaties — op het werk en thuis — beoordeelt.

Zo ontstaat er als het ware een laag over je oorspronkelijkheid heen — niet om jezelf kwijt te raken, maar om je staande te houden in de realiteit waarin je opgroeit. Je kunt dat ook zien als
een deel van jou dat in bepaalde situaties op de voorgrond treedt, bijvoorbeeld de pleaser, de (niet) grenzen steller, de verantwoordelijke, de doorzetter of de kritische stem.

Wanneer zo’n strategie herhaaldelijk werkt — minder afkeuring, meer rust, meer waardering — wordt ze versterkt. Op termijn voelt die manier van reageren niet meer als iets wat je doet, maar als wie je bent. Juist daardoor kunnen patronen later zo dwingend en automatisch aanvoelen, zeker in situaties die raken aan spanning, loyaliteit of verwachtingen.

Wanneer kwaliteiten doorschieten

Wat je ooit hielp om je gezien te voelen en gehoord te worden, blijft vaak actief — ook als de situatie is veranderd.
Dan kan een kwaliteit die lange tijd goed werkte, ongemerkt doorschieten.

Wat ooit een kracht was, kan zo een valkuil worden:

• betrokkenheid → jezelf voorbijlopen

• zelfstandigheid → alles alleen doen

• loyaliteit → jezelf wegcijferen

• verantwoordelijkheidsgevoel → chronische spanning

Niet omdat je het verkeerd doet, maar omdat dit deel (bv. de pleaser, de verantwoordelijke etc) al lang geleden heeft geleerd dat dit werkt.

Verandering begint met vertragen (niet met forceren)

De eerste stap is niet: het anders doen,
maar: opmerken wat er gebeurt.

• Wanneer schiet ik automatisch in mijn bekende reactie?

• Wat voel ik nét voordat ik iets doe wat me eigenlijk te veel kost?

• Welke overtuiging of innerlijke stem neemt het stuur over?

Daarna volgt de experimenteer fase:

• even wachten met reageren

• hulp vragen waar je dat normaal niet doet

• een pauze nemen zonder uitleg

• iets laten liggen zonder jezelf te verantwoorden

Klein oefenen is vaak effectiever dan grote voornemens.

Mijn werkwijze – werken met de onderstroom

In mijn begeleiding werk ik met wat zichtbaar is aan de buitenkant, én met wat daaronder voelbaar wordt. Niet alleen in gedachten, maar ook in emoties, lichaamstaal, overtuigingen en gedrag. Vaak liggen daar patronen die ooit helpend waren, maar die je nu belemmeren.

Ik werk onder andere met:

• Voice Dialogue – om te ontdekken welke innerlijke stemmen jouw gedrag aansturen en wat hun positieve intentie is.

• Transactionele Analyse (TA) – om inzicht te krijgen in oude patronen én om vanuit je volwassen ik nieuwe keuzes te maken.

• Systemisch werken – om te kijken naar familie- of hechtingsdynamiek, en wat je onbewust meedraagt uit eerdere relaties of je gezin van herkomst.

Bij complexere vraagstukken verwijs ik naar een therapeut of denk ik mee over passende vervolgstappen. Ik heb hiervoor een fijn netwerk van gespecialiseerde collega’s.

Kenmerkend voor mijn aanpak: praktische stappen combineren met aandacht voor de onderstroom — altijd afgestemd op jouw vraag, jouw situatie en jouw tempo.