Als verantwoordelijkheidsgevoel je te veel wordt
Je bent iemand op wie anderen kunnen rekenen. Je houdt van aanpakken, komt afspraken na en wilt je werk goed doen. Als er iets misloopt, probeer je het op te lossen. Niet lullen, maar poetsen.
Een groot verantwoordelijkheidsgevoel is een mooie kwaliteit. Maar wat als je steeds meer verantwoordelijkheid op je neemt, ook voor zaken waar je nauwelijks invloed op hebt?
En wat als de omstandigheden op je werk het steeds moeilijker maken om aan je eigen verwachtingen te voldoen?
Vaak speelt er meer mee dan alleen de hoeveelheid werk. Ook de eisen die je aan jezelf stelt, kunnen ervoor zorgen dat je steeds verder over je grenzen gaat.
Wanneer wordt verantwoordelijkheidsgevoel een belasting?
Verantwoordelijkheidsgevoel helpt je om afspraken na te komen, betrokken te zijn en kwaliteit te leveren. Maar het kan ook doorschieten. Bijvoorbeeld wanneer je je verantwoordelijk voelt voor het werk van anderen, moeilijk nee zegt of het gevoel hebt dat alles op jouw schouders rust.
In mijn coachpraktijk ontmoet ik regelmatig mensen die zichzelf hoge eisen stellen. Soms spelen daar overtuigingen onder, zoals: Ik moet mijn werk goed doen. Ik mag anderen niet teleurstellen. Als iets niet lukt, heb ik gefaald.
Daaronder kan zelfs de gedachte schuilgaan dat je alleen goed genoeg bent als je goed presteert. Dan kan het behoorlijk lastig worden om een grens te trekken, hulp te vragen of te accepteren dat iets anders loopt dan je had gewild.
En dan werken de omstandigheden ook nog tegen
Je kunt nog zo betrokken en zorgvuldig zijn, maar je hebt niet alles zelf in de hand. Denk aan een hoge werkdruk, onduidelijke verantwoordelijkheden, personeelstekorten of afspraken die niet worden nagekomen.
In het onderwijs bijvoorbeeld, waar onverwachte situaties en extra taken regelmatig een beroep doen op je verantwoordelijkheidsgevoel. Of in de zorg, waar je het beste wilt voor de mensen die aan jou zijn toevertrouwd, terwijl tijd en bezetting soms tekortschieten.
Misschien probeer je de problemen op te vangen door zelf harder te werken, extra taken over te nemen of langer door te gaan.
Terwijl je steeds minder invloed hebt op het resultaat, voel je je er juist méér verantwoordelijk voor.
En dat kan behoorlijk veel spanning geven. Zeker als je het jezelf ook nog kwalijk neemt wanneer iets niet lukt.
Hoe het patroon zichzelf in stand houdt
Het lastige is dat harder werken of extra verantwoordelijkheid nemen vaak op korte termijn helpt. Je haalt de deadline, lost een probleem op of voorkomt dat iemand anders teleurgesteld raakt.
Dat geeft opluchting. Gelukkig, het is weer gelukt!
Maar ondertussen ben je misschien opnieuw over je eigen grenzen gegaan. En de volgende keer doe je hetzelfde. Zo kun je ongemerkt steeds meer verantwoordelijkheid naar je toe trekken.
Herken je dat? Dat je vaak degene bent die bijspringt, dingen regelt of problemen oplost? En dat anderen daar inmiddels ook op rekenen?
Op den duur kan dat veel energie gaan kosten. Zeker wanneer er ook privé zaken spelen die aandacht vragen of wanneer je onvoldoende tijd neemt om te herstellen.
Van steeds meer moeten naar beter voelen
Wanneer de spanning oploopt, merk ik dat mensen met een sterk verantwoordelijkheidsgevoel vaak steeds meer in hun hoofd gaan zitten. Situaties analyseren, gesprekken herhalen en oplossingen bedenken. Had ik het anders moeten aanpakken? Hoe krijg ik alles voor elkaar? Wat is reactie van anderen?
Ook thuis blijft je hoofd bezig met het werk. Ondertussen raak je het contact met je eigen behoeften en grenzen steeds meer kwijt. Je merkt misschien wel dat je moe of gespannen bent, maar gaat eraan voorbij. Er moet immers nog zoveel.
In mijn coaching onderzoeken we welke overtuigingen achter dat voortdurende moeten zitten. Wat maakt dat je zoveel verantwoordelijkheid voelt? Waarom is het lastig om iets aan een ander over te laten?
We besteden ook aandacht aan het herkennen van lichamelijke signalen. Hoe merk je dat de spanning oploopt? Waar voel je dat? En wat heb je op dat moment nodig?
Voor wie gewend is om altijd door te gaan, kan het behoorlijk wennen zijn om daarbij stil te staan. Maar juist door eerder naar die signalen te luisteren, kun je voorkomen dat de spanning zich verder opstapelt.
Hoe kun je anders met je verantwoordelijkheidsgevoel omgaan?
Je hoeft je verantwoordelijkheidsgevoel niet kwijt te raken. Het gaat erom dat je bewuster kiest waar je verantwoordelijkheid voor neemt.
Een paar vragen die daarbij kunnen helpen:
-
Wat is werkelijk mijn verantwoordelijkheid? Maak onderscheid tussen wat van jou is en wat bij anderen hoort. Je kunt betrokken zijn zonder alles zelf op te lossen.
-
Waar heb ik invloed op? Je kunt je werk zorgvuldig doen, maar niet altijd bepalen hoe anderen handelen of welke omstandigheden zich voordoen.
-
Wat gebeurt er als ik een keer niet bijspring? Onderzoek welke gedachten en gevoelens dat oproept. Misschien voelt het ongemakkelijk, terwijl er in werkelijkheid weinig misgaat.
-
Hoe gaat het eigenlijk met mij? Sta regelmatig stil bij je energie, spanning en behoefte aan herstel. Wacht daar niet mee tot je lichaam je tot stilstand brengt.
En kijk ook kritisch naar je werkomstandigheden. Zijn de verwachtingen realistisch? Is er voldoende ondersteuning? Kun je bespreekbaar maken wanneer het werk niet haalbaar is?
Want je kunt zelf leren beter je grenzen te bewaken, maar wanneer de omstandigheden structureel te veel van je vragen, is er ook iets te veranderen op het werk.
Betrokken blijven, zonder jezelf voorbij te lopen
Verantwoordelijkheidsgevoel is een waardevolle eigenschap. Het zorgt ervoor dat je betrokken bent, afspraken nakomt en je inzet voor anderen. Maar je hoeft niet overal verantwoordelijk voor te zijn.
Herken je dat je veel op je schouders neemt, steeds moeilijker kunt loslaten of vaak bezig bent met wat je allemaal nog moet?
Neem dan eens de tijd om te onderzoeken wat jou daarin drijft en wat je zou willen veranderen. Juist voordat de spanning zich verder opstapelt.
In Grip-op-stress-coaching of Loopbaan APK wandeling onderzoeken we welke persoonlijke patronen en werkomstandigheden bijdragen aan stress en wat jou kan helpen om met meer rust en plezier te blijven werken.
Over Esther
Al ruim 25 jaar begeleid ik mensen bij stress, burn-out, loopbaanvragen en re-integratie. Als NOLOC Register Loopbaanprofessional en CSR-geschoold stress- en burn-outcoach help ik mensen inzicht te krijgen in wat hen energie kost, welke persoonlijke patronen meespelen en hoe ze beter met werkdruk en stress kunnen omgaan.
Daarbij kijk ik ook naar je werk- en privé omstandigheden en levens/loopbaanfase. Want gezond en met plezier blijven werken vraagt aandacht voor zowel de persoon als de omgeving waarin iemand werkt.
Esther von Faber – NOLOC Register Loopbaanprofessional | stress- & burn-outcoach (CSR)
Wil je vrijblijvend sparren? Neem gerust contact met mij op via:
esther@vonfaberconsult.nl of bel 06 14343430.